Elektrikli araç şarj soketlerin fazlalığı ve karmaşıklığı gözünüzü korkutmasın. Türkiye’de en çok kullanılan çok büyük ihtimalle sizinde kullanacağınız Type 2 ve CCS2 soketleri hemen inceleyelim; ardından diğer şarj soketi tiplerine geçelim. Tüm soket tiplerini ve aralarındaki farkları merak ediyorsanız içeriğin devamında detaylıca inceleyebilirsiniz.
Tip 2 şarj soketi AC şarj için, CCS2 soket ise DC hızlı şarj için kullanılır. Ülkemizde yaygın olarak kullanılan Togg marka arabaların şarj soket tipi de bu iki sisteme uygundur. Togg T10X, evde veya AC şarj istasyonunda Type 2 bağlantıyla; DC hızlı şarj istasyonunda ise CCS2 bağlantıyla şarj edilir.
Bu temel ayrımı yaptıktan sonra, şarj soketinin araç ile istasyon arasındaki bağlantıda tam olarak nasıl bir görev üstlendiğine bakalım.
Elektrikli Araç Şarj Soketi Nedir?
Elektrikli araç şarj soketi, şarj kablosunun araç üzerindeki girişe bağlandığı bölümdür. Telefonlardaki şarj girişine benzer bir görev yaptığını söylememiz mümkün ancak çok daha yüksek elektrik gücü aktaracak şekilde tasarlanmıştır. Şarj soketi yalnızca elektriği bataryaya iletmez. Araç ile şarj cihazı arasındaki iletişimin kurulmasını da sağlar.
Kablo araca takıldığında sistem şu kontrolleri gerçekleştirir:
- Kablonun doğru şekilde bağlanıp bağlanmadığı,
- Aracın şarja hazır olup olmadığı,
- Ne kadar güç kullanılabileceği,
- Şarjın güvenli şekilde başlayıp başlayamayacağı,
- Şarj sırasında bir hata oluşup oluşmadığı.
Bağlantıda sorun varsa araç veya şarj istasyonu enerji aktarımını başlatmaz. Bu nedenle elektrikli araç şarj soketi, yalnızca fiziksel bir giriş değil, aynı zamanda güvenlik ve iletişim sisteminin bir parçasıdır.
Elektrikli Araç Şarj Soket Tipleri Nelerdir?
Dünyanın farklı bölgelerinde farklı elektrikli araç şarj soket tipleri kullanılır. Türkiye için en önemli standartlar Type 2 ve CCS2 olsa da özel ithal araçlarda farklı bağlantılarla karşılaşılabilir. Avrupa bölgesinde Type 2 ve CCS2 öne çıkarken Kuzey Amerika’da Type 1, CCS1 ve SAE J3400 gibi bağlantılar kullanılmaktadır.
| Şarj soketi | Şarj türü | Yaygın olduğu bölge | Türkiye’deki kullanım |
|---|---|---|---|
| Type 2 – Tip 2 | AC | Avrupa ve Türkiye | Çok yaygın |
| CCS2 – Combo 2 | DC | Avrupa ve Türkiye | Çok yaygın |
| Type 1 – J1772 | AC | Kuzey Amerika ve Japonya | Nadir |
| CCS1 – Combo 1 | DC | Kuzey Amerika | Nadir |
| CHAdeMO | DC | Japonya | Sınırlı |
| GB/T AC | AC | Çin | Özel ithal araçlarda |
| GB/T DC | DC | Çin | Özel ithal araçlarda |
| NACS – SAE J3400 | AC ve DC | Kuzey Amerika | Türkiye’de yaygın değil |
Tablodaki bilgileri daha kolay karşılaştırabilmeniz için, aynı soket tiplerinin bölgelere göre dağılımını aşağıdaki görselde birlikte görebilirsiniz.
Type 2 ve CCS2 Şarj Soketi Nedir?
Elektrikli araçlarda en çok karşılaşacağınız iki bağlantı Type 2 ve CCS2’dir. En kısa haliyle; Type 2 günlük ve daha yavaş AC şarj, CCS2 ise daha hızlı DC şarj içindir.
- Type 2: AC (alternatif akım) şarj için kullanılır.
- CCS2: DC (doğrudan akım) hızlı şarj için kullanılır.
Type 2 şarj soketi, Türkiye ve Avrupa’daki temel AC şarj bağlantısıdır. Ev tipi wallbox cihazlarında, apartman ve iş yeri otoparklarında, AVM’lerde ve halka açık AC şarj noktalarında kullanılır. Tek fazlı veya üç fazlı elektrikle çalışabilir. İstasyonun gücünden ziyade araç yalnızca desteklediği gücü alır. Örneğin araç en fazla 11 kW AC kabul ediyorsa 22 kW’lık istasyona bağlandığında yine 11 kW ile şarj olur.
CCS2 soket ise DC hızlı şarj için kullanılır. Type 2 girişinin altına eklenen iki büyük güç pininden oluşur. Bu nedenle aynı araç girişinde Type 2 kabloyla AC, CCS2 kabloyla DC hızlı şarj yapılabilir. CCS2 bağlantısının bulunması, aracın her zaman çok yüksek hızda şarj olacağı anlamına gelmez. Hemen üst parağrafta belirttiğimiz gibi benzer mantıkla araç en fazla 120 kW destekliyorsa 180 kW’lık istasyondan en fazla yaklaşık 120 kW alabilir.
CCS2 Soket ile Tip 2 Şarj Soketi Arasındaki Fark Nedir?
Type 2 ve CCS2 birbirine benzediği için sıkça karıştırılır. Aralarındaki temel fark kullanılan akım türüdür.
| Özellik | Tip 2 şarj soketi | CCS2 soket |
|---|---|---|
| Şarj türü | AC | DC |
| Kullanım alanı | Ev, wallbox, iş yeri, AC istasyon | DC hızlı şarj istasyonu |
| Kablo | Taşınabilir veya istasyona bağlı olabilir | Genellikle istasyona sabit bağlıdır |
| Genel şarj hızı | Daha düşük | Daha yüksek |
| Türkiye’de yaygınlık | Çok yaygın | Çok yaygın |
| Soket görünümü | Yuvarlak üst bölüm | Type 2 bölümü ve iki büyük alt pin |
Togg Şarj Soket Tipi Nedir?
Togg T10X’te iki farklı şarj bağlantısı bulunur: AC şarj için Type 2, DC hızlı şarj için CCS2 kullanılır. Yani Togg “Type 2 mi, CCS2 mi?” sorusunun cevabı aslında ikisidir. Aracı evdeki wallbox cihazına veya halka açık bir AC istasyona bağladığınızda Type 2 bağlantı kullanılır. Uzun yolda yüksek güçlü bir hızlı şarj istasyonuna girdiğinizde ise istasyona sabit bağlı olan kalın CCS2 kablo araca takılır.
Type 2 daha çok evde ve günlük şarj için uygundur. CCS2 ise bataryayı daha kısa sürede doldurmak istediğinizde kullanılır. Togg T10X, uygun donanıma bağlı olarak 22 kW’a kadar AC ve 180 kW’a kadar DC şarjı destekleyebilir. Kısacası akılda tutulması gereken kural şudur: Togg evde Type 2, hızlı şarj istasyonunda CCS2 ile şarj edilir.
Diğer Elektrikli Araç Şarj Soketleri
Türkiye’de Type 2 ve CCS2 yeterli olsa da özel ithal veya eski araçlarda farklı soketler görülebilir.
- Type 1 şarj soketi: Type 1 veya J1772, daha çok Kuzey Amerika ve Japonya’da kullanılan AC şarj bağlantısıdır. Türkiye’de eski nesil veya özel olarak ithal edilmiş bazı araçlarda görülebilir. Type 1 girişli bir araç, uygun Type 2–Type 1 kabloyla bazı AC istasyonlarda şarj edilebilir.
- CCS1 soket: CCS1, Kuzey Amerika’da kullanılan DC hızlı şarj bağlantısıdır. Üst bölümünde Type 1, alt bölümünde iki büyük DC pini bulunur. CCS1 ile CCS2 aynı değildir. Kuzey Amerika’dan getirilen CCS1 girişli bir araç, Türkiye’deki CCS2 istasyonlara doğrudan bağlanamaz.
- CHAdeMO soket: CHAdeMO, özellikle bazı eski Japon elektrikli araçlarında kullanılan DC hızlı şarj standardıdır. Türkiye’de bazı istasyonlarda CHAdeMO kablosu bulunmaya devam etse de yeni istasyon ve araçlarda CCS2 daha yaygındır.
- GB/T şarj soketi: GB/T, Çin’de kullanılan şarj standardıdır. AC ve DC için farklı bağlantıları bulunur. Çin iç pazarı için üretilmiş bir araç Türkiye’ye özel olarak getirildiğinde GB/T soketle karşılaşılabilir. Aynı markanın Türkiye’de resmi olarak satılan modelinde ise Type 2 ve CCS2 bulunabilir. Bu nedenle yalnızca aracın markasına değil, hangi pazar için üretildiğine de bakılmalıdır.
- NACS veya SAE J3400: NACS, Kuzey Amerika’da kullanılmak üzere geliştirilen ve SAE J3400 adıyla standartlaştırılan bağlantıdır. Aynı bağlantı yapısı üzerinden AC ve DC şarj yapılabilir. Türkiye ve Avrupa’da ise temel standart hâlâ Type 2 ve CCS2’dir.
Elektrikli Araç Alırken Soket Tipi Nasıl Kontrol Edilir?
Elektrikli araç alırken yalnızca menzil ve batarya kapasitesine bakılmamalıdır. Aracın şarj soketi de kontrol edilmelidir. Türkiye’de kullanılacak bir araçta şu kombinasyon en kolay kullanım deneyimini sağlar:
AC şarj için Type 2, DC hızlı şarj için CCS2.
Kontrol sırasında şu üç noktaya bakmanız yeterlidir:
- Aracın şarj girişini inceleyin: Şarj kapağını açarak girişin Type 2, CCS2, Type 1, CHAdeMO veya GB/T olup olmadığını kontrol edin. CCS2 girişinde Type 2 bölümünün altında iki büyük DC pini bulunur.
- Maksimum AC ve DC gücü öğrenin: Soket tipi ile şarj gücü aynı şey değildir. İki araçta da CCS2 soket bulunabilir; ancak araçlardan biri 100 kW, diğeri 200 kW DC şarj destekleyebilir.
- Aracın üretildiği pazarı kontrol edin: Aynı modelin Avrupa ve Amerika versiyonlarında farklı şarj soketleri bulunabilir. Özellikle özel ithal araçlarda yalnızca marka ve model adına güvenilmemeli; aracın üzerindeki gerçek şarj bağlantısı kontrol edilmelidir.
