Son teknoloji şarj cihazlarının parlayan yıldızı HPC şarj, elektrikli araçların kısa sürede yüksek miktarda enerji almasını sağlayan güçlü bir DC hızlı şarj teknolojisidir. HPC’nin açılımı “High Power Charging”, Türkçe karşılığı ise “Yüksek Güçlü Şarj”dır.
En basit şekilde anlatmamız gerekirse HPC, DC şarjın daha güçlü ve daha hızlı çalışan türüdür tanımlamasını yapabiliriz. Standart bir DC istasyon 50 veya 100 kW güç sunabilirken HPC istasyonlarında genellikle 150, 180, 300 veya 350 kW gibi daha yüksek güç değerleri görülür.
HPC Şarj Açılımı Nedir?
HPC açılımı “High Power Charging” şeklindedir. Türkçeye “Yüksek Güçlü Şarj” olarak çevrilebilir. Buradaki “yüksek güç”, şarj istasyonunun bataryaya kısa sürede çok fazla enerji aktarabilmesini ifade eder. HPC istasyonlarında enerji, alternatif akım yani AC olarak değil, doğru akım yani DC olarak doğrudan aracın bataryasına gönderilir.
HPC için dünya genelinde kabul edilmiş tek bir güç sınırı bulunmamakta. Bazı üreticiler 150 kW ve üzerindeki sistemleri HPC olarak adlandırırken bazı teknik sınıflandırmalarda daha yüksek eşikler kullanılabilir. Elektrikli otomobil kullanıcıları açısından HPC denildiğinde genellikle 150 ile 350 kW arasındaki DC hızlı şarj istasyonları anlaşılır.
HPC Şarj Nedir?
Uzun yolda elektrikli araç kullanırken kimse saatlerce şarj beklemek istemez ve HPC şarj tam da bu noktada devreye girer. Araca kısa sürede yüksek miktarda enerji aktararak molayı uzatmadan yeniden yola çıkmayı sağlar. Daha çok otoyollarda, dinlenme tesislerinde ve şehirler arası yolculuk güzergâhlarında kullanıldığına dair verileri inceledik.
Biraz çalışma mantığına değinelim..
Normal bir priz veya AC wallbox, elektriği araca AC olarak gönderir. Araç içindeki şarj ünitesi bu elektriği DC’ye çevirerek bataryaya aktarır. HPC istasyonunda ise bu dönüşüm istasyonun içinde yapılır ve DC elektrik doğrudan bataryaya gönderilir. Bu nedenle araç, uygun şartlarda çok daha kısa sürede enerji alabilir.
Örneğin aracınız en fazla 150 kW DC şarj destekliyorsa:
- 50 kW istasyonda en fazla yaklaşık 50 kW alabilir.
- 150 kW istasyonda uygun koşullarda 150 kW’a yaklaşabilir.
- 350 kW HPC istasyonunda yine en fazla yaklaşık 150 kW alabilir.
HPC Şarj ile DC Şarj Arasındaki Fark Nedir?
HPC ve DC birbirinden tamamen birbirinden ayrılan farklı iki şarj yöntemi değildir. HPC, DC hızlı şarjın yüksek güçlü sınıfıdır şeklinde tanımlama yapmamız mümkün. Bunu daha basit bir örnekle açıklayabiliriz: Her HPC istasyonu bir DC şarj istasyonudur ancak her DC şarj istasyonu HPC değildir.
| Özellik | Standart DC şarj | HPC şarj |
|---|---|---|
| Akım türü | Doğru akım | Doğru akım |
| Yaygın güç | 30-150 kW | Genellikle 150-350 kW |
| Kullanım amacı | Şehir içi ve yolculuk şarjı | Kısa mola ile hızlı enerji alma |
| Kablo yapısı | Güce göre standart veya soğutmalı | Genellikle yüksek akıma uygun gelişmiş kablo |
| Şarj süresi | Araca göre orta veya hızlı | Uygun araçlarda daha kısa |
| Araç uyumluluğu | DC şarj destekleyen araçlar | Yüksek gücü kabul edebilen araçlarda daha avantajlı |
HPC istasyonlarında yüksek akım nedeniyle kablo ve bağlantı noktalarında daha fazla ısı oluşabilir. Bu nedenle yüksek güçlü sistemlerde sıcaklık sensörleri, gelişmiş termal yönetim ve sıvı soğutmalı kablolar kullanılabilir.
HPC Şarj Zararlı mı? Bataryaya Etkisi
HPC şarj bataryaya doğrudan zarar vermez. Çünkü araç, istasyonun gücünü olduğu gibi almaz. Batarya Yönetim Sistemi sıcaklığı ve doluluk oranını kontrol eder, güvenli değilse şarj gücünü otomatik olarak düşürür. Örneğin araç o anda en fazla 90 kW alabiliyorsa, 350 kW’lık istasyonda bile yaklaşık 90 kW çeker.
Ancak sürekli HPC kullanmak, özellikle batarya sıcakken, uzun vadede bataryanın daha hızlı yıpranmasına neden olabilir. Günlük kullanımda AC şarjı, uzun yolculuklarda ise HPC şarjı tercih etmek batarya sağlığı açısından daha dengeli bir kullanım sağlar.
HPC Şarj Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Günlük kullanımda aracınızı her zaman HPC istasyonunda şarj etmek zorunda değilsiniz. Araç gece boyunca park hâlindeyse AC wallbox daha yavaş fakat yeterli bir seçenek olabilir. HPC daha çok zamanın önemli olduğu uzun yolculuklarda avantaj sağlar.
HPC kullanırken şu basit kurallar uygulanabilir:
- Navigasyondan hızlı şarj istasyonuna rota oluşturarak varsa batarya ön koşullandırmasını çalıştırın.
- Batarya çok sıcak veya çok soğukken en yüksek gücü beklemeyin.
- Uzun yolda genellikle yüzde 80 civarında şarjı sonlandırmayı değerlendirin.
- Aracı sürekli yüzde 100 dolulukta bırakmayın.
- Araç üreticisinin kullanım kılavuzundaki şarj tavsiyelerine uyun.
HPC Şarj Kaç Dakikada Doldurur?
HPC şarjın kaç dakika süreceği yalnızca istasyonun gücüne bakılarak hesaplanamaz. Batarya kapasitesi, aracın maksimum DC şarj gücü, şarj eğrisi, sıcaklık ve başlangıç doluluk oranı süreyi değiştirir.
Uygun bir araçta yüzde 10’dan yüzde 80’e şarj yaklaşık 15-30 dakika sürebilir. Fakat düşük DC şarj hızına sahip bir araç aynı HPC istasyonunda daha uzun süre bekleyebilir. IONITY de 350 kW’a kadar güç sunan HPC istasyonlarındaki sürenin aracın kabul edebildiği şarj hızına bağlı olduğunu belirtmektedir.
Bu nedenle “350 kW istasyon her aracı 15 dakikada doldurur” düşüncesi doğru değildir.
Şarj süresini yaklaşık olarak hesaplamak için şu formül kullanılabilir:
Şarj süresi = Alınacak enerji ÷ Ortalama şarj gücü
Örneğin 60 kWh bataryalı bir aracı %10’dan %80’e şarj edelim:
60 kWh × %70 = 42 kWh enerji gerekir.
Araç şarj boyunca ortalama 120 kW güç alıyorsa:
42 ÷ 120 = 0,35 saat
0,35 × 60 = 21 dakika
Yani bu araç, uygun koşullarda %10’dan %80’e yaklaşık 21 dakikada şarj olabilir. Ancak hesap yapılırken istasyonun üzerindeki en yüksek güç değil, aracın şarj boyunca aldığı ortalama güç kullanılmalıdır.
